Quy định thử việc 2026: Thử việc bao lâu, lương bao nhiêu?

Bạn vừa nhận email mời nhận việc đầu tiên. Lương ổn, công việc đúng ngành, chỉ có một dòng nhỏ ở cuối: "Thời gian thử việc 3 tháng, hưởng 70% lương". Nhiều sinh viên mới ra trường sẽ ký ngay mà chưa tìm hiểu quy định thử việc, vì nghĩ "ai mới đi làm cũng vậy", nhất là khi thị trường không dễ. Theo Cục Thống kê, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi trong quý III/2026 là 9,07%, cao hơn nhiều so với mức 2,22% của toàn bộ lao động trong độ tuổi.

Nhưng nắm rõ quy định thử việc sẽ giúp bạn biết dòng nào trong offer là bình thường, dòng nào cần hỏi lại. Bài viết này tóm tắt những điều Bộ luật Lao động 2019 quy định về thời gian thử việc, lương thử việc, chuyện nghỉ ngang khi đang thử việc, mức phạt mới áp dụng từ 10/9/2026, kèm checklist và mẫu câu để bạn hỏi nhà tuyển dụng một cách lịch sự trước khi ký.

1. Thử việc là gì và có bắt buộc không?

Thử việc là giai đoạn để cả hai bên kiểm tra mức độ phù hợp trước khi gắn bó lâu dài: công ty xem bạn làm được việc không, còn bạn xem môi trường, quản lý và khối lượng công việc có đúng như kỳ vọng không.

Một vài điểm cơ bản:

• Thử việc là thỏa thuận, không bắt buộc. Hai bên có thể thỏa thuận thử việc hoặc không.

• Không nhất thiết phải có hợp đồng thử việc riêng. Nội dung thử việc có thể ghi ngay trong hợp đồng lao động, hoặc hai bên ký một hợp đồng thử việc riêng.

• Hợp đồng lao động dưới 1 tháng thì không được thử việc. Nếu bạn nhận một việc ngắn hạn vài tuần, công ty không được yêu cầu bạn thử việc.

Vì vậy, khi đọc offer, hãy xem phần thử việc được ghi ở đâu, có nêu rõ thời gian, mức lương và công việc cụ thể không. Nếu chỉ có một câu chung chung như "thử việc theo quy định công ty", bạn nên hỏi lại.

2. Thử việc bao lâu là đúng luật?

Đây là câu hỏi phổ biến nhất. Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019 (tóm tắt tại Thư viện Pháp luật), thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận theo tính chất và độ phức tạp của công việc, nhưng không vượt quá các mức sau:

Nghĩa là với phần lớn vị trí dành cho sinh viên mới tốt nghiệp đại học, cao đẳng (nhân viên marketing, kế toán, lập trình viên junior…), thời gian thử việc tối đa là 60 ngày, không phải 3 tháng hay 6 tháng.

Một công việc chỉ được thử việc một lần

Luật cho phép thử việc một lần đối với một công việc. Câu "em chưa đạt, mình gia hạn thử việc thêm một tháng nhé" là yêu cầu thử việc lần thứ hai cho cùng công việc và không đúng quy định. Nếu chưa đủ cơ sở đánh giá, công ty nên trao đổi rõ kết quả và hướng xử lý, thay vì kéo dài thử việc.

3. Lương thử việc bao nhiêu?

Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Ví dụ: offer ghi lương chính thức 10.000.000 đồng/tháng thì lương thử việc ít nhất là 8.500.000 đồng/tháng. Mức "70% lương" trong ví dụ ở đầu bài là thấp hơn quy định.

Thêm hai điểm nên để ý:

• Lương chính thức không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Từ 01/01/2026, theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, lương tối thiểu tháng là 5.310.000 đồng (vùng I), 4.730.000 đồng (vùng II), 4.140.000 đồng (vùng III) và 3.700.000 đồng (vùng IV) (LuatVietnam).

• 85% là mức sàn, không phải mức bắt buộc. Nhiều công ty trả 100% lương ngay từ khi thử việc. Bạn hoàn toàn có thể hỏi về điều này.

Gross hay net? Hỏi rõ ngay từ đầu

Con số trong offer có thể là lương gross (trước bảo hiểm và thuế) hoặc net (thực nhận). Khi lên chính thức và tham gia bảo hiểm bắt buộc, người lao động thường đóng 10,5% trên mức lương làm căn cứ đóng: 8% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp (LuatVietnam). Vì vậy cùng một con số, gross và net chênh nhau đáng kể. Nếu chưa quen các khoản này, xem thêm bài Cách đọc phiếu lương: Hiểu đúng lương Gross, Net, thuế TNCN và BHXH.

4. Kết thúc thử việc: điều gì xảy ra?

Theo Điều 27 Bộ luật Lao động 2019 (Thư viện Pháp luật):

• Công ty phải thông báo kết quả thử việc cho bạn khi kết thúc thời gian thử việc.

• Nếu đạt: hợp đồng lao động đã ký được tiếp tục thực hiện, hoặc hai bên giao kết hợp đồng lao động (nếu trước đó chỉ ký hợp đồng thử việc riêng).

• Nếu không đạt: chấm dứt hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết.

Đang thử việc mà muốn nghỉ có phải bồi thường không?

Không. Trong thời gian thử việc, mỗi bên đều có quyền hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Dù vậy, nếu quyết định nghỉ, bạn vẫn nên báo sớm, bàn giao rõ ràng và giữ quan hệ tốt, vì ngành nào cũng nhỏ hơn bạn nghĩ.

Điều này cũng đúng theo chiều ngược lại: công ty có thể dừng thử việc với bạn mà không cần báo trước. Vì vậy, hãy chủ động hỏi quản lý về tiêu chí đánh giá ngay từ tuần đầu.

5. Mức phạt mới khi doanh nghiệp vi phạm quy định thử việc

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định mức phạt với người sử dụng lao động vi phạm về thử việc (Thư viện Pháp luật). Mức dưới đây áp dụng với người sử dụng lao động là cá nhân; tổ chức bị phạt gấp đôi.

Với các vi phạm như thử việc quá thời gian, thử việc quá một lần hay trả lương thấp hơn 85%, doanh nghiệp còn bị buộc trả đủ 100% lương của công việc cho người lao động trong thời gian đó.

Mục đích của phần này không phải để bạn "đối đầu" với nhà tuyển dụng, mà để bạn hiểu đâu là mức tối thiểu được pháp luật bảo vệ.

6. Checklist và mẫu câu hỏi trước khi ký

Checklist 8 điểm cần kiểm tra

• Thời gian thử việc bao nhiêu ngày, bắt đầu và kết thúc khi nào?

• Thời gian đó có vượt mức tối đa với loại công việc của bạn không (thường là 60 ngày với vị trí cần bằng cao đẳng trở lên)?

• Lương thử việc là bao nhiêu phần trăm lương chính thức (ít nhất 85%)?

• Con số trong offer là gross hay net?

• Phụ cấp (ăn trưa, gửi xe, điện thoại…) có áp dụng khi thử việc không?

• Tiêu chí đánh giá thử việc là gì, ai đánh giá?

• Khi nào và bằng cách nào bạn nhận kết quả thử việc?

• Nếu đạt, bạn ký loại hợp đồng lao động nào, thời hạn bao lâu, khi nào bắt đầu tham gia bảo hiểm?

Mẫu câu hỏi lịch sự

Hỏi về thời gian và lương:

"Dạ em cảm ơn anh/chị đã gửi offer. Em muốn xác nhận thêm: thời gian thử việc của vị trí này là bao nhiêu ngày, và mức lương thử việc là bao nhiêu phần trăm lương chính thức ạ?"

Hỏi về tiêu chí đánh giá:

"Để chuẩn bị tốt cho giai đoạn thử việc, anh/chị có thể chia sẻ giúp em các tiêu chí hoặc mục tiêu mà quản lý sẽ dùng để đánh giá không ạ?"

Khi thời gian thử việc dài hơn quy định:

"Em thấy offer ghi thử việc 3 tháng. Theo em tìm hiểu, với vị trí yêu cầu bằng đại học thì thời gian thử việc tối đa là 60 ngày. Anh/chị có thể kiểm tra giúp em được không ạ?"

Nếu bạn muốn trao đổi thêm về mức lương, bài Đàm phán lương cho sinh viên mới ra trường có hướng dẫn chi tiết cách đánh giá offer và đề xuất mức mong muốn.

7. Câu hỏi thường gặp

Thử việc có bắt buộc ký hợp đồng thử việc không?

Không bắt buộc. Nội dung thử việc có thể ghi trong hợp đồng lao động, hoặc hai bên ký hợp đồng thử việc riêng. Quan trọng là thời gian, lương và công việc được ghi rõ bằng văn bản.

Công ty bảo "chưa đạt, gia hạn thử việc thêm 1 tháng" có được không?

Mỗi công việc chỉ được thử việc một lần, nên gia hạn thử việc cho cùng công việc là không đúng quy định. Bạn có thể hỏi rõ kết quả đánh giá và hướng tiếp theo.

Đang thử việc nghỉ ngang có bị trừ lương không?

Luật cho phép mỗi bên hủy bỏ thỏa thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Những ngày bạn đã làm vẫn phải được trả lương theo mức đã thỏa thuận.

Lương thử việc 85% tính trên lương gross hay net?

Luật quy định ít nhất 85% "mức lương của công việc đó". Cách ghi gross hay net phụ thuộc thỏa thuận trong offer, nên bạn hãy hỏi rõ và yêu cầu ghi bằng văn bản.

8. Kết luận

Thử việc là giai đoạn bình thường, nhưng không phải "công ty nói sao nghe vậy". Chỉ cần nhớ bốn con số: tối đa 60 ngày (với phần lớn vị trí cần bằng cao đẳng trở lên), lương ít nhất 85%, chỉ thử việc 1 lần, và hợp đồng dưới 1 tháng thì không thử việc. Biết những điều này, bạn sẽ hỏi đúng câu, ký đúng offer và bắt đầu công việc đầu tiên với tâm thế chủ động. Khi đã vào việc, bài 7 phương pháp quản lý công việc cá nhân sẽ giúp bạn qua thử việc nhẹ nhàng hơn.

Nếu bạn đang chuẩn bị cho những buổi phỏng vấn đầu tiên, module Chuẩn bị nghề nghiệp của TalentFlux-AI có công cụ CV, phỏng vấn thử với AI và tạo cover letter để bạn luyện tập trước. Thử miễn phí tại talentfluxai.com.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Hãy đối chiếu văn bản gốc của Bộ luật Lao động 2019 và các nghị định liên quan khi cần áp dụng cho trường hợp cụ thể.